Podstawy techniki operatorskiej

Jakie podstawowe cechy powinien mieć rejestrowany przez Ciebie film? Wyliczmy wstępnie techniczne:
– powinien być dobrze „naeksponowany” – to znaczy zawierający wszystkie szczegóły zarówno w światłach (najjaśniejszych partiach), jak i w cieniach;
– powinien prawidłowo oddawać barwy;
– powinien być ostry – chyba, że z pobudek artystycznych będziesz chciał posłużyć się nieostrością jako środkiem wyrazu;
– powinien być stabilny – to znaczy nie zakłócony przez niepożądane drgania i wstrząsy.

Warunek pierwszy spełnia w zasadzie automatyka Twojej kamery (kamkordera) dzięki samoczynnej regulacji wzmocnienia i przysłony (AUTO-IRIS). Ważne jest, aby całe filmowane pomieszczenie było, w miarę możliwości, dobrze i równomiernie oświetlone. Korzystanie z małej montowanej na kamerze lampki powoduje najczęściej, że pierwszy plan jest mocno lub za mocno oświetlony, a w głębi obrazu jest czarno. Jest to dobry sposób doświetlenia obrazu, ale w nagłych nieprzewidzianych sytuacjach, tam gdzie nie możemy zamontować większego oświetlenia.

Warunek drugi jednak tylko częściowo będzie mógł być spełniony przez elektronikę ustalającą równowagę bieli (AUTO WHITE BALANCE), bowiem jakość oddawania barw zależy przede wszystkim od oświetlenia. Każdy rodzaj światła ma inną barwę, ludzkie oko nie dostrzega tego faktu, gdyż dostosowuje się do panujących warunków, kamera natomiast rejestruje zmiany rodzaju oświetlenia. Dlatego gdy zmieniamy miejsce filmowania automat ustawia balans bieli. W kamerach Panasonic istnieje możliwość „ręcznego” ustawiania balansu bieli. Polega to na tym, że kierujemy obiektyw kamery na białe pole i przyciskamy odpowiedni przycisk. Kamera wtedy „ustawia sobie” parametry, tak aby biała plansza była rzeczywiście biała. Na przykład jeśli filmujemy w pomieszczeniu oświetlanym zwykłymi żarówkami (zwykłymi – znaczy nie Philips’ami – które mają również inną barwę światła) i wyjdziemy na zewnątrz, obraz będzie miał zabarwienie niebieskie, dopóki automat nie poprawi balansu bieli, bądź nie zrobimy tego sami.

Warunek trzeci – ostrość obrazu – dzięki automatycznemu ogniskowaniu będzie spełniony zawsze, gdy obiektyw skierujesz w stronę konkretnej osoby lub przedmiotu znajdującego się w centrum kadru. Pamiętaj zatem, że sterująca wiązka promieniowania podczerwonego (wysłanego przez kamerę na osi optycznej obiektywu) odbije się zawsze od obiektu najbliższego. Automatyka „zgłupieje” więc, gdy będziesz chciał wykonywać zdjęcia np. przez szybę okienną (bo szkło zostanie potraktowane jako obiekt), przez kratę klatki w ZOO (bo krata, a nie zwierzę, znajduje się najbliżej), a także podczas opadów śniegu lub we mgle. Należy także uważać podczas filmowania obiektów odbijających światło, takich jak obrączki, folie na kwiaty czy lustra. Wówczas należy przestawić kamerę w tryb MANUAL-FOCUS i ręcznie dostroić ostrość.

Wreszcie warunek czwarty – stabilność obrazu – Wszyscy operatorzy filmu i telewizji wiedzą, że najlepiej jest pracować z kamerą umocowaną na statywie i wszędzie, gdzie to możliwe gorąco to polecam. Jednak twoja amatorska praca najczęściej będzie polegała na robieniu reporterskich filmów z uroczystości rodzinnych czy z wakacji, w takich sytuacjach będziesz zmuszony do filmowania „z ramienia”. Przede wszystkim naucz się prawidłowego umieszczenia kamery na ramieniu. Musisz znaleźć taką pozycję, aby była dobrze wyważona. Dopasuj do oka wizjer. Nie musisz używać okularów przy nagrywaniu, ponieważ regulacja umożliwi ci dopasowanie wizjera do twojego wzroku. Wbrew pozorom zadanie nie jest tak banalne jak by się mogło wydawać i od świeżo upieczonego wideo amatora wymaga trochę czasu. Dopasuj długość paska przytrzymującego prawą rękę, tak aby nie był zbyt luźny, ani zbyt ciasny, gdyż w przeciwnym wypadku niewygoda operowania na przyciskach ZOOM IN i ZOOM OUT powodowała by drgania obrazu.

Przećwicz przede wszystkim panoramowanie, czyli płynne przenoszenie kadru z jednego obiektu na drugi. Stań pewnie i stabilnie, ale rozluźnij mięśnie. Aby scena wyszła płynna i stabilna nie możesz odrywać nóg, pracujesz tylko tułowiem i rękami. Przed rozpoczęciem panoramy, zawsze przemyśl sobie wcześniej ujęcie, wybierz obiekt początkowy i końcowy. Nie wykonuj zbyt szybkich panoram, bo obraz może stać się nieostry, chyba, że taki będzie zamysł artystyczny. Należy unikać także panoramowania na długich ogniskowych (na zbliżeniach), ponieważ trudno, aby obraz wtedy był stabilny i widoczne są najmniejsze drgnięcia ręki.
Opanuj następnie ręczną regulację ostrości, gdyż w niektórych sytuacjach może być ona użyteczniejsza od automatyki. Przełącznik ostrości przestaw w tym celu z pozycji AUTO na MANUAL. Ręczna regulacja ostrości jest przydatna zwłaszcza przy filmowaniu obiektów jednakowo oddalonych od obiektywu kamery, np. kiedy filmujesz szereg żołnierzy i przesuwasz się wzdłuż niego, wystarczy, że nastawisz sobie ostrość na pierwszego. Jeśli nie zmienisz odległości obiektywu od głowy to obraz zawsze pozostanie ostry. Aby ustawić ręcznie ostrość na jakimś obiekcie, wpatrz się (przez wizjer) w jaki ostro zarysowany szczegół, a następnie pierścieniem regulacji ostrości przekręć w lewo, aż obraz stanie się ostry i nieco dalej, aż oraz się nieco rozmyje, następnie pierścień przekręć w prawo do pozycji, w której obraz był najostrzejszy.